กู่แก้วสี่ทิศบ้านหว้าน ต.หว้านคำ อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ

รายงานการขุดตรวจโบราณสถานกู่แก้วสี่ทิศ โดยสำนักศิลปากรที่ 10 นครราชสีมา https://www.finearts.go.th/fad10/view/42823

รายงานการขุดตรวจโบราณสถานกู่แก้วสี่ทิศ โดยสำนักศิลปากรที่ 10 นครราชสีมา

รายงานการขุดตรวจทางโบราณคดี: โบราณสถานกู่แก้วสี่ทิศ บ้านหว้านคำ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ

ที่ตั้งและสภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์ โบราณสถานกู่แก้วสี่ทิศ ตั้งอยู่บริเวณที่สาธารณประโยชน์ป่าช้าดงใหญ่ ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของบ้านหว้าน ตำบลหว้านคำ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ มีพิกัดทางภูมิศาสตร์ละติจูด 15° 22′ 14.59″ เหนือ ลองจิจูด 104° 11′ 3.97″ ตะวันออก ก่อนดำเนินการขุดตรวจ สภาพพื้นที่เป็นเนินดินขนาดเล็กมีผังพื้นรูปคล้ายวงกลม เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 10 เมตร และสูงจากพื้นโดยรอบประมาณ 3 เมตร มีต้นไม้ปกคลุมบริเวณยอดเนิน

ระเบียบวิธีทางโบราณคดีและการขุดตรวจ การดำเนินงานทางโบราณคดีได้วางผังตามแนวแกนทิศตะวันออก-ตะวันตก เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดกว้าง 1 เมตร ยาว 4.50 เมตร กำหนดจุดอ้างอิงตายตัว (Fixed Point) บริเวณพื้นผิวด้านบนของรั้วเหล็กล้อมรอบโบราณสถานเจดีย์ฐานแปดเหลี่ยม พร้อมทั้งถ่ายระดับมายังพื้นที่หลุมขุดตรวจโดยกำหนดระดับอ้างอิงสมมติ (Datum Point) ที่ 0 เซนติเมตร จากการตรวจสอบระดับพบว่ายอดเนินสูง 23 เซนติเมตร กลางเนินสูง 82 เซนติเมตร และปลายเนินสูง 190 เซนติเมตร

ผลการขุดตรวจและลักษณะทางสถาปัตยกรรม หลังจากการขุดเจาะลงไปจนถึงความลึก 3 เมตร (ระดับ 320 เซนติเมตรจากระดับอ้างอิงสมมติ) หลุมขุดตรวจได้เผยให้เห็นร่องรอยโบราณสถานประเภทเจดีย์ ก่อด้วยอิฐสอดิน มีความสูงประมาณ 2 เมตร ซึ่งทำให้สามารถศึกษารูปแบบทางสถาปัตยกรรมได้อย่างชัดเจน โดยมีองค์ประกอบสำคัญดังนี้:

• ส่วนฐาน: ประกอบด้วยฐานเขียง 2 ชั้น ในผังสี่เหลี่ยมจัตุรัส รองรับส่วนฐานบัวคว่ำบัวหงายท้องไม้ยกสูง ประดับซุ้มจระนำประจำด้าน บริเวณมุมทั้งสี่ยกเก็จ
• ส่วนองค์ระฆัง: อยู่ในผังสี่เหลี่ยม ประดับซุ้มจระนำขนาดเล็กประจำด้าน
• ส่วนยอด: ซ้อนชั้นลดหลั่นเป็นปล้องไฉน และประดับปลียอดที่ส่วนยอดสุด

การกำหนดอายุสมัยเบื้องต้น ในเบื้องต้น นักโบราณคดีได้กำหนดอายุของโบราณสถานแห่งนี้จากรูปแบบทางสถาปัตยกรรม โดยสันนิษฐานว่าร่วมสมัยวัฒนธรรมทวารวดี ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 12–16 ทั้งนี้ ทางกลุ่มโบราณคดีได้เก็บตัวอย่างดินใต้ฐานเจดีย์เพื่อส่งไปวิเคราะห์กำหนดอายุทางวิทยาศาสตร์ด้วยวิธีเรืองแสงความร้อน (Thermoluminescence) ในห้องปฏิบัติการ หากได้ผลการวิเคราะห์ที่แน่ชัดจะมีการประกาศเผยแพร่อย่างเป็นทางการต่อไป

กู่แก้วสี่ทิศ ตั้งอยู่ที่บ้านหว้าน ตำบลบ้านหว้าน อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ เป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีที่สำคัญ มีเรื่องเล่าเชื่อมโยงกับตำนานเมืองโบราณยุคเจนละ-ขอมโบราณที่มีอายุกว่า 1,000 ปี

ไฮไลต์และสิ่งที่ไม่ควรพลาด

• ร่องรอยโบราณสถานและโบราณวัตถุ: บริเวณกู่แก้วสี่ทิศมีลักษณะเป็นซากอารยธรรมขอมโบราณ มีการพบแท่นหิน ศิลาแลง และชิ้นส่วนสถาปัตยกรรมขอมที่กระจัดกระจายอยู่ในพื้นที่ สะท้อนถึงความเจริญรุ่งเรืองในอดีต
• ตำนานผาแดง-นางไอ่ และเมืองโบราณ: ชาวบ้านในพื้นที่ผูกพันกับตำนานท้องถิ่นเกี่ยวกับเมืองโบราณที่เคยรุ่งเรืองในลุ่มน้ำมูล สายน้ำ สายมู และความเชื่อเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำทิศทั้งสี่
• ความสงบร่มรื่น: บรรยากาศรอบบริเวณมีความสงบ เป็นธรรมชาติ เหมาะแก่การมาเที่ยวชมเชิงประวัติศาสตร์ ไหว้พระขอพร และศึกษาวัฒนธรรมท้องถิ่น

💡 ข้อมูลการเดินทางและข้อแนะนำ

รายการ	รายละเอียด
พิกัด	บ้านหว้าน ต.บ้านหว้าน อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ
การเดินทาง	จากตัวเมืองศรีสะเกษ มุ่งหน้าสู่อำเภอราษีไศล ใช้ทางหลวงหมายเลข 2083 แล้วเลี้ยวเข้าสู่ตำบลบ้านหว้าน
สิ่งอำนวยความสะดวก	มีพื้นที่จอดรถและจุดสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในชุมชน
ข้อแนะนำ	ควรเตรียมร่มหรือหมวกสำหรับเดินชมกลางแจ้ง และปฏิบัติตามกฎระเบียบของสถานที่อย่างเคร่งครัด